JUDO (ΤΖΟΥΝΤΟ)
Ιστορικά στοιχεία
Η δημιουργία του Τζούντο οφείλεται στον Jigoro Kano (1860-1938). O Δόκτορας Kano θεωρείται ο πατέρας των μοντέρνων σπορ στην Ιαπωνία, έχοντας αφιερώσει την ζωή του στην εκπαίδευση των νέων της χώρας του, αλλά και όλου του κόσμου. Oι ικανότητές του να σπουδάζει μαζί με μεγαλύτερα αγόρια και σε συνδυασμό με την σωματική του διάπλαση, τον οδήγησαν από πολύ νωρίς να μάθει να αμύνεται, καθώς δεχόταν επανειλημμένα εκφοβισμό. Aν και μικρόσωμος, ήταν εξαιρετικά ταλαντούχος σωματικά. Κρατώντας κάποιες τεχνικές του jujutsu, τροποποιώντας κάποιες άλλες και προσθέτοντας κάποιες δικές του, δημιούργησε το τζούντο. Αφαιρόντας τις τεχνικές jujutsu οι οποίες δυνητικά απειλούσαν περισσότερο μακροπρόθεσμα την υγεία των ασκούμενων, βελτιώνοντας την τέχνη της πτώσης και συνθέτοντας τις παλιότερες μορφές άμυνας δημιούργησε έτσι την δική του μέθοδο.Εισήγαγε μία νέα μορφή πάλης, αφαιρώντας όλα τα ακραία και επικίνδυνα στοιχεία, η οποία βασιζόταν στην αρχή της άμυνας και όχι της επίθεσης και στη χρήση της δύναμης του αντιπάλου προς όφελος του αμυνόμενου.Στο πλαίσιο αυτό θέσπισε συγκεκριμένους κανόνες για το Τζούντο, οι οποίοι και διασφάλιζαν την αποφυγή των τραυματισμών. Σκοπός του Kano ήταν η εξάσκησή του να οδηγεί στην τελειοποίηση του ατόμου, έτσι ώστε αυτό να προσφέρει τα μέγιστα στο κοινωνικό σύνολο. Το Τζούντο στην ουσία ήταν ένα άθλημα εμπνευσμένο από τις παραδοσιακές πολεμικές τέχνες της Ιαπωνίας, εμπλουτισμένο ωστόσο με νέες μαχητικές τεχνικές.
Τον Μάιο του 1882oKano άνοιξε μια ακαδημία Τζούντο το Kodocan, που σημαίνει «τόπος όπου μελετάται ο τρόπος», με τους μαθητές του να αυξάνονται ραγδαία και την ακαδημία να μετακινείται αρκετές φορές. Τότε ήταν που η μέθοδος του Κano υιοθετήθηκε από την αστυνομία και το πολεμικό ναυτικό και εισήχθη σε σχολεία και πανεπιστήμια, αρχίζοντας πραγματικά να επεκτείνεται σε όλη την χώρα.O Kano έγινε μέλος της Διεθνούς Ολυμπιακής Επιτροπής (ως το πρώτο μέλος της Δ.Ο.Ε από την Ασία), αφιερώνοντας τη ζωή του στην ανάπτυξη της εκπαίδευσης μέσω του τζούντο και μέσω του αθλητισμού γενικότερα τόσο στην Ιαπωνία, όσο και παγκοσμίως. Ήταν επίσης συνεργάτης του Πιερ Ντε Κουμπερτέν και είχε ενεργό ρόλο στο Ολυμπιακό Κίνημα.
JU–DO: Ο Δρόμος της ευγένειας
Το Judoαποτελείται από την λέξη «Ju» η οποία μπορεί να μεταφραστεί ως πραότητα, απαλότητα, ηπιότηταή ευγένειακαι την λέξη «Do» που σημαίνει τρόπος, δρόμος ή μονοπάτι. Ο απώτερος στόχος μέσα από την εξάσκηση του Τζούντο, σύμφωνα και με τον εμπνευστή του, είναι η βελτίωση του εαυτού και πως αυτός μπορεί να γίνει χρήσιμος στο κοινωνικό σύνολο. Η εμβληματική φράση που το χαρακτηρίζει παγκοσμίως άλλωστε, είναι: “Judo more than sports”, ενώ ακόμα και η UNESKO αναγνωρίζει το Τζούντο ως το «κορυφαίο και πιο ολοκληρωμένο άθλημα για τη βελτίωση της σωματικής και πνευματικής ανάπτυξης των παιδιών». Ο παιδαγωγικός ρόλος του Judo είναι επομένως αναμφισβήτητος, καθώςο ασκούμενος αποκτά εκτός από φυσικές-σωματικές ικανότητες (ταχύτητα, ευλυγισία, αντοχή) και πνευματικές αρετές (θάρρος, επιμονή, υπομονή, εγκράτεια, αποφασιστικότητα, αυτοσυγκέντρωση, σεβασμό).
Οι πρώτοι αγώνες
Το 1934 πραγματοποιήθηκε το πρώτο Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα στην Δρέσδη. Το 1938, η Δ.Ο.Ε αποφάσισε το Τζούντο να συμπεριληφθεί στους Ολυμπιακούς αγώνες του 1940, που αρχικά επρόκειτο να διεξαχθούν στην Ιαπωνία, οι οποίοι όμως τελικά ματαιώθηκαν λόγω του Β΄ Παγκοσμίου πολέμου. Το 1956 διοργανώθηκε το 1ο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα στο Τόκυο, ενώτο 1964, ως αποτέλεσμα της ραγδαίας εξάπλωσής του παγκοσμίως, το άθλημα συμπεριλήφθη επίσημα στο πρόγραμμα των Ολυμπιακών Αγώνων στο Τόκιο.
Γυναίκες: Πολύ αργότερατο έτερο φύλο ενσωματώθηκε στο αγωνιστικό επίσημο πρόγραμμα του Τζούντο, αναδεικνύοντας τις έμφυλες διακρίσεις και στο εν λόγω άθλημα, καθώς μόλις τo 1980 διοργανώθηκε το πρώτο παγκόσμιο πρωτάθλημα γυναικών στην Νέα Υόρκη,προβάλλονταςπλέον τους ίσους ρόλους στο εν λόγω άθλημα. Το 1988 εισήλθε το γυναικείο Τζούντο ως άθλημα επίδειξης στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Σεούλ, ενώ το 1992 εντάχθηκε επισήμως στο ολυμπιακό πρόγραμμα των αγώνων της Βαρκελώνης.
Οι ζώνες στο Judo
Οι διαφορετικές ζώνες που αποκτά κάποιος κατά τη διάρκεια της ζωής του ως Τζουντόκα, σηματοδοτούν την πρόοδο του στο άθλημα. Δίνει σε όλους την δυνατότητα να θέσουν έναν στόχο, ακόμα και σε αυτούς που δεν μπορούν ή δεν θέλουν να μπουν στην διαδικασία των αγώνων και διατηρώντας πάντα αμείωτο το ενδιαφέρον. Οι ζώνες αντιστοιχούν στα έξι kyu του Kodokan. Οι δίχρωμες ενδιάμεσες ζώνες εισήχθησαν στη Γαλλία το 1990, επιτρέποντας σε έναν νεαρό επίμονο Τζουντόκα να περνάει μία ζώνη ετησίως από την ηλικία των έξι ετών, προκειμένου να είναι σε θέση να προετοιμαστεί για τη μαύρη ζώνη κατά την είσοδό του στην εφηβεία (IJF,2022). Ακόμη, υπάρχει μεγάλη ποικιλία τεχνικών, πέντε κατηγορίες στην όρθια θέση ( ποδιών, χεριών, γοφού, ευθείας και πλάγιας αυτοθυσίας) και τρεις στο έδαφος (κατακρατήσεις, πνιγμοί, εξαρθρώσεις ), έτσι ώστε αφού κάποιος τις μελετήσει όλες, μπορεί να επιλέξει αυτές που του ταιριάζουν και αυτές να δουλέψει περισσότερο και αυτές να εκτελεί. Το λευκό Judogiσυμβολίζει τον σεβασμό, το αγνό, το άσπιλο και το καθαρό πνεύμα, ενώ πλέον χρησιμοποιείται και μπλε Judogi για λόγους τηλεοπτικούς και αγωνιστικούς (διάκριση στους αγωνιζόμενους αθλητές).
Η διδακτέα ύλη του τζούντο μπορεί να μελετηθεί μέσα από τρεις πρακτικές α) το randori (ελεύθερη εξάσκηση β) το shiai (μάχη) και γ) τα kata (εξάσκηση μέσα από συγκεκριμένη φόρμα – ρουτίνα εκτέλεσης τεχνικών).
ToJudo στην Ελλάδα
O Jigoro Kano επισκέφτηκετο 1934 την Αθήνα για να συμμετάσχει στην σύνοδο της Διεθνούς Ολυμπιακής Επιτροπής και στις εκδηλώσεις που πραγματοποιήθηκαν για την 44η επέτειο δημιουργίας της ΔΟΕ και της αναβίωσης των Ολυμπιακών Αγώνων. Με την ευκαιρία αυτή πραγματοποίησε διάλεξη, στην αίθουσα του φιλολογικού συλλόγου «Παρνασσός», που βρίσκεται στην πλατεία Καρύτση (Βοβολίνης,1951).
Tον Δεκέμβριο του 1944, ήρθε στην Ελλάδα ο Βρετανός, ειδήμων των πολεμικών τεχνών Sidney Vaos, ο οποίος ανήκε στο διπλωματικό σώμα της Αγγλίας και υπηρετούσε στον Λίβανο μέχρι εκείνη την στιγμή, με στόχο να εκπαιδεύσει τους Έλληνες αστυνομικούς και χωροφύλακες σε τεχνικές μάχης σώμα με σώμα, διδάσκοντας jujitsu. Αυτός εισήγαγε το Τζούντο και το ζίου -ζίτσου στην Ελλάδα. Στην Ελλάδα εμφανίζεται πρώτη φορά περίπου το 1946 ως μέθοδος εκπαίδευσης για τους άνδρες των σωμάτων ασφαλείας στην μάχη σώμα με σώμα. Μέχρι και ο βασιλιάς της Ελλάδας Κωνσταντίνος ο Β΄ είχε ασχοληθεί με το τζούντο, γιατί εκπροσωπούσε κάτι νέο και διαφορετικό το οποίο τον εντυπωσίασε. Το 1977 αποτέλεσε ορόσημο για την θεσμική ανάπτυξη του τζούντο, αφού ήταν η χρονιά κατά την οποία αναγνωρίστηκε από την Γ.Γ.Α. και υπάχθηκε στο Σ.Ε.Γ.Α.Σ. Το 1985 ιδρύθηκε η ανεξάρτητη ομοσπονδία τζούντο (τέως Ε.Ο.Φ.Τ και νυν Ε.Ο.Τ).
Σπουδαίες ελληνικές διακρίσεις
Μεγαλύτερες διακρίσειςέχουν επιτευχθεί στην Ελλάδα, με κορυφαίο τον χρυσό ολυμπιονίκη των 81 κιλών το 2004 Ηλία Ηλιάδη (Αθήνα), ο οποίος και κατέκτησε στην λαμπρή αθλητική του πορεία χρυσό ευρωπαϊκό μετάλλιο (2004-Βουκουρέστι), αργυρό παγκόσμιο (2005-Κάιρο), αργυρό παγκόσμιο στο Ρίο(2007), χρυσό στους μεσογειακούς στην Πεσκάρα (2009), χρυσό παγκόσμιο (2010-Ιαπωνία), χρυσό ευρωπαϊκό στην Κωνσταντινούπολη, χρυσό παγκόσμιο (2011), αργυρό στους Ολυμπιακούς 2012 (Λονδίνο), χάλκινο στο παγκόσμιοστο Ρίο (2013), χρυσό παγκόσμιο (2014-Ρωσία), χρυσό ευρωπαϊκό (2015-Αζερμπαιτζάν). Στις γυναίκες ξεχωρίζει η Ιουλιέτα Μπουκουβάλα, η οποία είχε κατακτήσει το μοναδικό μετάλλιο σε παγκόσμιο πρωτάθλημα γυναικών, το χάλκινο στα 57 κιλά, το 2010, ωστόσο πολλοί Έλληνες αθλητές και αθλήτριες εξακολουθούν να διακρίνονται σε μεγάλες διεθνείς διοργανώσεις (GrandSlam)έως και σήμερα
